索引
- 同余性质
- 定理: ∀ a , b ∈ Z \forall a,b\in \mathbb{Z}∀a,b∈Z,有a ≡ b ( m o d m ) ⇔ m ∣ ( a − b ) ⇔ ∃ t ∈ Z , a = b + m t a\equiv b\left( \bmod m \right)\text{ }\Leftrightarrow \text{ }\left. m \right|\left( a-b \right)\text{ }\Leftrightarrow \text{ }\exists t\in \mathbb{Z},\text{ }a=b+mta≡b(modm) ⇔ m∣(a−b) ⇔ ∃t∈Z, a=b+mt
- 定理: 若A α 1 α 2 ⋯ α k ≡ B α 1 α 2 ⋯ α k ( m o d m ) , x i ≡ y i ( m o d m ) , i = 1 , 2 , ⋯ , k {{A}_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{\alpha }_{k}}}}\equiv {{B}_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{\alpha }_{k}}}}\left( \bmod m \right),\text{ }{{x}_{i}}\equiv {{y}_{i}}\left( \bmod m \right),\text{ }i=1,2,\cdots ,kAα1α2⋯αk≡Bα1α2⋯αk(modm), xi≡yi(modm), i=1,2,⋯,k,则∑ α 1 α 2 ⋯ α k A α 1 α 2 ⋯ a k x 1 α 1 x 2 α 2 ⋯ x k α k ≡ ∑ α 1 α 2 ⋯ α k B α 1 α 2 ⋯ a k y 1 α 1 y 2 α 2 ⋯ y k α k ( m o d m ) \sum\limits_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{\alpha }_{k}}}^{{}}{{{A}_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{a}_{k}}}}{{x}_{1}}^{{{\alpha }_{1}}}{{x}_{2}}^{{{\alpha }_{2}}}\cdots {{x}_{k}}^{{{\alpha }_{k}}}}\equiv \sum\limits_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{\alpha }_{k}}}^{{}}{{{B}_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{a}_{k}}}}{{y}_{1}}^{{{\alpha }_{1}}}{{y}_{2}}^{{{\alpha }_{2}}}\cdots {{y}_{k}}^{{{\alpha }_{k}}}}\left( \bmod m \right)α1α2⋯αk∑Aα1α2⋯akx1α1x2α2⋯xkαk≡α1α2⋯αk∑Bα1α2⋯aky1α1y2α2⋯ykαk(modm)特别地,若a i ≡ b i ( m o d m ) , i = 0 , 1 , 2 , ⋯ , n {{a}_{i}}\equiv {{b}_{i}}\left( \bmod m \right),\text{ }i=0,1,2,\cdots ,nai≡bi(modm), i=0,1,2,⋯,n,则a n x n + a n − 1 x n − 1 + ⋯ a 0 ≡ b n x n + b n − 1 x n − 1 + ⋯ + b 0 ( m o d m ) {{a}_{n}}{{x}^{n}}+{{a}_{n-1}}{{x}^{n-1}}+\cdots {{a}_{0}}\equiv {{b}_{n}}{{x}^{n}}+{{b}_{n-1}}{{x}^{n-1}}+\cdots +{{b}_{0}}\left( \bmod m \right)anxn+an−1xn−1+⋯a0≡bnxn+bn−1xn−1+⋯+b0(modm)特别地,若x ≡ y ( m o d m ) x\equiv y\left( \bmod m \right)x≡y(modm),则a n x n + a n − 1 x n − 1 + ⋯ + a 0 ≡ a n y n + a n − 1 y n − 1 + ⋯ + a 0 ( m o d m ) {{a}_{n}}{{x}^{n}}+{{a}_{n-1}}{{x}^{n-1}}+\cdots +{{a}_{0}}\equiv {{a}_{n}}{{y}^{n}}+{{a}_{n-1}}{{y}^{n-1}}+\cdots +{{a}_{0}}\left( \bmod m \right)anxn+an−1xn−1+⋯+a0≡anyn+an−1yn−1+⋯+a0(modm)
- 若干个正整数的倍数特征(十进制范围内)
- 同余应用:万年历, C.Zeller 1882
- 同余应用:ISBN码验真伪
- 同余应用: 弃九法 检验两数相乘结果正确性
- 同余应用: 判断 某整数是否是某大数的因子
- 定理: 设a aa是任一奇数,则有a 2 n ≡ 1 ( m o d 2 n + 2 ) ( n ≥ 1 ) {{a}^{{{2}^{n}}}}\equiv 1\left( \bmod {{2}^{n+2}} \right)\left( n\ge 1 \right)a2n≡1(mod2n+2)(n≥1)
同余性质
设m ∈ Z > 0 , a , b ∈ Z m\in {{\mathbb{Z}}_{>0}},\text{ }a,b\in \mathbb{Z}m∈Z>0, a,b∈Z。
- 甲:a ≡ a ( m o d m ) a\equiv a\left( \bmod m \right)a≡a(modm)
- 乙:a ≡ b ( m o d m ) ⇒ b ≡ a ( m o d m ) a\equiv b\left( \bmod m \right)\text{ }\Rightarrow \text{ }b\equiv a\left( \bmod m \right)a≡b(modm) ⇒ b≡a(modm)
- 丙:a ≡ b ( m o d m ) b ≡ c ( m o d m ) } ⇒ a ≡ c ( m o d m ) \left. \begin{aligned} & a\equiv b\left( \bmod m \right) \\ & b\equiv c\left( \bmod m \right) \\ \end{aligned} \right\}\text{ }\Rightarrow \text{ }a\equiv c\left( \bmod m \right)a≡b(modm)b≡c(modm)} ⇒ a≡c(modm)
- 丁:若a 1 ≡ b 1 ( m o d m ) , a 2 ≡ b 2 ( m o d m ) {{a}_{1}}\equiv {{b}_{1}}\left( \bmod m \right),\text{ }{{a}_{2}}\equiv {{b}_{2}}\left( \bmod m \right)a1≡b1(modm), a2≡b2(modm),则
- a 1 + a 2 ≡ b 1 + b 2 ( m o d m ) {{a}_{1}}+{{a}_{2}}\equiv {{b}_{1}}+{{b}_{2}}\left( \bmod m \right)a1+a2≡b1+b2(modm)
- a + b ≡ c ( m o d m ) ⇒ a ≡ c − b ( m o d m ) a+b\equiv c\left( \bmod m \right)\text{ }\Rightarrow \text{ }a\equiv c-b\left( \bmod m \right)a+b≡c(modm) ⇒ a≡c−b(modm)
- 戊:a 1 ≡ b 1 ( m o d m ) a 2 ≡ b 2 ( m o d m ) } ⇒ a 1 a 2 ≡ b 1 b 2 ( m o d m ) \left. \begin{aligned} & {{a}_{1}}\equiv {{b}_{1}}\left( \bmod m \right) \\ & {{a}_{2}}\equiv {{b}_{2}}\left( \bmod m \right) \\ \end{aligned} \right\}\text{ }\Rightarrow \text{ }{{a}_{1}}{{a}_{2}}\equiv {{b}_{1}}{{b}_{2}}\left( \bmod m \right)a1≡b1(modm)a2≡b2(modm)} ⇒ a1a2≡b1b2(modm)。
特别地,a ≡ b ( m o d m ) ⇒ a k ≡ b k ( m o d m ) , ∀ k ∈ Z a\equiv b\left( \bmod m \right)\text{ }\Rightarrow \text{ }ak\equiv bk\left( \bmod m \right),\text{ }\forall k\in \mathbb{Z}a≡b(modm) ⇒ ak≡bk(modm), ∀k∈Z - 己:a ≡ b ( m o d m ) , { a = a 1 d b = b 1 d , gcd ( d , m ) = 1 ⇒ a 1 ≡ b 1 ( m o d m ) a\equiv b\left( \bmod m \right),\text{ }\left\{ \begin{aligned} & a={{a}_{1}}d \\ & b={{b}_{1}}d \\ \end{aligned} \right.,\text{ }\gcd \left( d,m \right)=1\text{ }\Rightarrow \text{ }{{a}_{1}}\equiv {{b}_{1}}\left( \bmod m \right)a≡b(modm), {a=a1db=b1d, gcd(d,m)=1 ⇒ a1≡b1(modm)
- 庚:{ a ≡ b ( m o d m ) , k > 0 ⇒ a k ≡ b k ( m o d m k ) a ≡ b ( m o d m ) , d ∈ Z > 0 , { d ∣ a d ∣ b d ∣ m ⇒ a d ≡ b d ( m o d m d ) \left\{ \begin{aligned} & a\equiv b\left( \bmod m \right),\text{ }k>0\text{ }\Rightarrow \text{ }ak\equiv bk\left( \bmod mk \right) \\ & a\equiv b\left( \bmod m \right),\text{ }d\in {{\mathbb{Z}}_{>0}},\text{ }\left\{ \begin{aligned} & \left. d \right|a \\ & \left. d \right|b \\ & \left. d \right|m \\ \end{aligned} \right.\text{ }\Rightarrow \text{ }\frac{a}{d}\equiv \frac{b}{d}\left( \bmod \frac{m}{d} \right) \\ \end{aligned} \right.⎩⎪⎪⎪⎪⎨⎪⎪⎪⎪⎧a≡b(modm), k>0 ⇒ ak≡bk(modmk)a≡b(modm), d∈Z>0, ⎩⎪⎨⎪⎧d∣ad∣bd∣m ⇒ da≡db(moddm)
- 辛:∀ i ∈ { 1 , 2 , ⋯ , k } , a ≡ b ( m o d m i ) ⇒ a ≡ b ( m o d [ l c m ( m 1 , m 2 ⋯ , m k ) ] ) \forall i\in \left\{ 1,2,\cdots ,k \right\},a\equiv b\left( \bmod {{m}_{i}} \right)\text{ }\Rightarrow \text{ }a\equiv b\left( \bmod \left[ lcm\left( {{m}_{1}},{{m}_{2}}\cdots ,{{m}_{k}} \right) \right] \right)∀i∈{1,2,⋯,k},a≡b(modmi) ⇒ a≡b(mod[lcm(m1,m2⋯,mk)])
- 壬:a ≡ b ( m o d m ) , { d ∣ m d > 0 ⇒ a ≡ b ( m o d d ) a\equiv b\left( \bmod m \right),\text{ }\left\{ \begin{aligned} & \left. d \right|m \\ & d>0 \\ \end{aligned} \right.\text{ }\Rightarrow \text{ }a\equiv b\left( \bmod d \right)a≡b(modm), {d∣md>0 ⇒ a≡b(modd)
- 癸:a ≡ b ( m o d m ) ⇒ gcd ( a , m ) = gcd ( b , m ) a\equiv b\left( \bmod m \right)\text{ }\Rightarrow \text{ gcd}\left( a,m \right)=\gcd \left( b,m \right)a≡b(modm) ⇒ gcd(a,m)=gcd(b,m)
因而可以成立以下推理关系:
{ d ∣ m d ∣ a ⇒ d ∣ gcd ( a , m ) = gcd ( b , m ) ⇒ d ∣ b \left\{ \begin{aligned} & \left. d \right|m \\ & \left. d \right|a \\ \end{aligned} \right.\text{ }\Rightarrow \left. d \right|\gcd \left( a,m \right)=\gcd \left( b,m \right)\text{ }\Rightarrow \text{ }\left. d \right|b{d∣md∣a ⇒d∣gcd(a,m)=gcd(b,m) ⇒ d∣b
定理: ∀ a , b ∈ Z \forall a,b\in \mathbb{Z}∀a,b∈Z,有a ≡ b ( m o d m ) ⇔ m ∣ ( a − b ) ⇔ ∃ t ∈ Z , a = b + m t a\equiv b\left( \bmod m \right)\text{ }\Leftrightarrow \text{ }\left. m \right|\left( a-b \right)\text{ }\Leftrightarrow \text{ }\exists t\in \mathbb{Z},\text{ }a=b+mta≡b(modm) ⇔ m∣(a−b) ⇔ ∃t∈Z, a=b+mt
定理: 若A α 1 α 2 ⋯ α k ≡ B α 1 α 2 ⋯ α k ( m o d m ) , x i ≡ y i ( m o d m ) , i = 1 , 2 , ⋯ , k {{A}_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{\alpha }_{k}}}}\equiv {{B}_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{\alpha }_{k}}}}\left( \bmod m \right),\text{ }{{x}_{i}}\equiv {{y}_{i}}\left( \bmod m \right),\text{ }i=1,2,\cdots ,kAα1α2⋯αk≡Bα1α2⋯αk(modm), xi≡yi(modm), i=1,2,⋯,k,则∑ α 1 α 2 ⋯ α k A α 1 α 2 ⋯ a k x 1 α 1 x 2 α 2 ⋯ x k α k ≡ ∑ α 1 α 2 ⋯ α k B α 1 α 2 ⋯ a k y 1 α 1 y 2 α 2 ⋯ y k α k ( m o d m ) \sum\limits_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{\alpha }_{k}}}^{{}}{{{A}_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{a}_{k}}}}{{x}_{1}}^{{{\alpha }_{1}}}{{x}_{2}}^{{{\alpha }_{2}}}\cdots {{x}_{k}}^{{{\alpha }_{k}}}}\equiv \sum\limits_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{\alpha }_{k}}}^{{}}{{{B}_{{{\alpha }_{1}}{{\alpha }_{2}}\cdots {{a}_{k}}}}{{y}_{1}}^{{{\alpha }_{1}}}{{y}_{2}}^{{{\alpha }_{2}}}\cdots {{y}_{k}}^{{{\alpha }_{k}}}}\left( \bmod m \right)α1α2⋯αk∑Aα1α2⋯akx1α1x2α2⋯xkαk≡α1α2⋯αk∑Bα1α2⋯aky1α1y2α2⋯ykαk(modm)特别地,若a i ≡ b i ( m o d m ) , i = 0 , 1 , 2 , ⋯ , n {{a}_{i}}\equiv {{b}_{i}}\left( \bmod m \right),\text{ }i=0,1,2,\cdots ,nai≡bi(modm), i=0,1,2,⋯,n,则a n x n + a n − 1 x n − 1 + ⋯ a 0 ≡ b n x n + b n − 1 x n − 1 + ⋯ + b 0 ( m o d m ) {{a}_{n}}{{x}^{n}}+{{a}_{n-1}}{{x}^{n-1}}+\cdots {{a}_{0}}\equiv {{b}_{n}}{{x}^{n}}+{{b}_{n-1}}{{x}^{n-1}}+\cdots +{{b}_{0}}\left( \bmod m \right)anxn+an−1xn−1+⋯a0≡bnxn+bn−1xn−1+⋯+b0(modm)特别地,若x ≡ y ( m o d m ) x\equiv y\left( \bmod m \right)x≡y(modm),则a n x n + a n − 1 x n − 1 + ⋯ + a 0 ≡ a n y n + a n − 1 y n − 1 + ⋯ + a 0 ( m o d m ) {{a}_{n}}{{x}^{n}}+{{a}_{n-1}}{{x}^{n-1}}+\cdots +{{a}_{0}}\equiv {{a}_{n}}{{y}^{n}}+{{a}_{n-1}}{{y}^{n-1}}+\cdots +{{a}_{0}}\left( \bmod m \right)anxn+an−1xn−1+⋯+a0≡anyn+an−1yn−1+⋯+a0(modm)
若干个正整数的倍数特征(十进制范围内)
0 00
- 0 00是任意非零整数的倍数;
- 任意整数都不是0 00的倍数。
补充
引用《初等数论(第四版)》里关于因数和倍数的定义:
∀ a ∈ Z \forall a\in \mathbb{Z}∀a∈Z, ∀ b ∈ Z ≠ 0 \forall \text{ }b\in {{\mathbb{Z}}_{\ne 0}}∀ b∈Z=0,若∃ q ∈ Z , s . t . a = b q \exists q\in \mathbb{Z},\text{ }s.t.a=bq∃q∈Z, s.t.a=bq成立,则称b bb为a aa的因数,a aa为b bb的倍数。
1 11
- 任意整数都是1 11的倍数。
2 22
- 个位数是偶数0 , 2 , 4 , 6 , 8 0,2,4,6,80,2,4,6,8的整数⇔ \Leftrightarrow⇔2 22的倍数。因为
10 ≡ 0 ( m o d 2 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 10 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n 0 k a k = a 0 ( m o d 2 ) a ≡ a 0 ≡ 0 ( m o d 2 ) \begin{matrix} 10\equiv 0\left( \bmod 2 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{10}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{0}^{k}}{{a}_{k}}}={{a}_{0}}\left( \bmod 2 \right) \\ {{a}_{}}\equiv a_0\equiv 0\left( \bmod 2 \right) \\ \end{matrix}10≡0(mod2)⇒a0+k=1∑n10kak≡a0+k=1∑n0kak=a0(mod2)a≡a0≡0(mod2)
3 33
- 数字和是3的倍数的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 3 33的倍数。因为
10 ≡ 1 ( m o d 3 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 10 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n 1 k a k = ∑ k = 0 n a k ( m o d 3 ) ⇒ a ≡ ∑ k = 0 n a k ≡ 0 ( m o d 3 ) \begin{matrix} 10\equiv 1\left( \bmod 3 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{10}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{1}^{k}}{{a}_{k}}}=\sum\limits_{k=0}^{n}{{{a}_{k}}}\left( \bmod 3 \right) \\ \Rightarrow a \equiv \sum\limits_{k=0}^{n}{{{a}_{k}}}\equiv 0\left( \bmod 3 \right) \\ \end{matrix}10≡1(mod3)⇒a0+k=1∑n10kak≡a0+k=1∑n1kak=k=0∑nak(mod3)⇒a≡k=0∑nak≡0(mod3)
4
- 末尾两位是4的倍数的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 4 44的倍数。因为
100 ≡ 0 ( m o d 4 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 100 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n 0 k a k = a 0 ( m o d 4 ) ⇒ a ≡ a 0 ≡ 0 ( m o d 4 ) \begin{matrix} 100\equiv 0\left( \bmod 4 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{100}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{0}^{k}}{{a}_{k}}}={{a}_{0}}\left( \bmod 4 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{}}\equiv a_0\equiv 0\left( \bmod 4 \right) \\ \end{matrix}100≡0(mod4)⇒a0+k=1∑n100kak≡a0+k=1∑n0kak=a0(mod4)⇒a≡a0≡0(mod4)
5
- 个位数是0 00或5 55的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 5 55的倍数。因为
10 ≡ 0 ( m o d 5 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 10 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n 0 k a k = a 0 ( m o d 5 ) ⇒ a ≡ a 0 ( m o d 5 ) \begin{matrix} 10\equiv 0\left( \bmod 5 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{10}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{0}^{k}}{{a}_{k}}}={{a}_{0}}\left( \bmod 5 \right) \\ \Rightarrow a\equiv {{a}_{0}}\left( \bmod 5 \right) \\ \end{matrix}10≡0(mod5)⇒a0+k=1∑n10kak≡a0+k=1∑n0kak=a0(mod5)⇒a≡a0(mod5)
6
- 既是2 22的倍数又是3 33的倍数的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 6 66的倍数,因为6 = l c m ( 2 , 3 ) 6=lcm\left( 2,3 \right)6=lcm(2,3)
7
- 从右至左,每3个数字一组,交错和是7 77的倍数的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 7 77的倍数。因为
1000 ≡ − 1 ( m o d 7 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 1000 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n ( − 1 ) k a k = ∑ k = 0 n ( − 1 ) k a k ⇒ a ≡ ∑ k = 0 n ( − 1 ) k a k ≡ 0 ( m o d 7 ) \begin{matrix} 1000\equiv -1\left( \bmod 7 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{1000}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}=\sum\limits_{k=0}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}} \\ \Rightarrow a\equiv \sum\limits_{k=0}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv 0\left( \bmod 7 \right) \\ \end{matrix}1000≡−1(mod7)⇒a0+k=1∑n1000kak≡a0+k=1∑n(−1)kak=k=0∑n(−1)kak⇒a≡k=0∑n(−1)kak≡0(mod7)
补充说明
1000 = 1001 − 1 = 7 × 11 × 13 − 1 ≡ − 1 ( m o d 7 / 11 / 13 ) 1000=1001-1=7\times 11\times 13-1\equiv -1\left( \bmod 7/11/13 \right)1000=1001−1=7×11×13−1≡−1(mod7/11/13)
8
- 后三位是8的倍数的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 8 88的倍数,因为
1000 ≡ 0 ( m o d 8 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 1000 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n 0 k a k = a 0 ( m o d 8 ) ⇒ a ≡ a 0 ≡ 0 ( m o d 8 ) \begin{matrix} 1000\equiv 0\left( \bmod 8 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{1000}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{0}^{k}}{{a}_{k}}}={{a}_{0}}\left( \bmod 8 \right) \\ \Rightarrow a\equiv {{a}_{0}}\equiv 0\left( \bmod 8 \right) \\ \end{matrix}1000≡0(mod8)⇒a0+k=1∑n1000kak≡a0+k=1∑n0kak=a0(mod8)⇒a≡a0≡0(mod8)
9
- 各位数的数字之和是9 99的倍数的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 9 99的倍数。因为
10 ≡ 1 ( m o d 9 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 10 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n 1 k a k = ∑ k = 0 n a k ( m o d 9 ) ⇒ a ≡ ∑ k = 0 n a k ≡ 0 ( m o d 9 ) \begin{matrix} 10\equiv 1\left( \bmod 9 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{10}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{1}^{k}}{{a}_{k}}}=\sum\limits_{k=0}^{n}{{{a}_{k}}}\left( \bmod 9 \right) \\ \Rightarrow a\equiv \sum\limits_{k=0}^{n}{{{a}_{k}}}\equiv 0\left( \bmod 9 \right) \\ \end{matrix}10≡1(mod9)⇒a0+k=1∑n10kak≡a0+k=1∑n1kak=k=0∑nak(mod9)⇒a≡k=0∑nak≡0(mod9)
10
- 个位数是0 00的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 10 1010的倍数。因为
10 ≡ 0 ( m o d 10 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 10 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n 0 k a k = a 0 ( m o d 10 ) ⇒ a ≡ a 0 ≡ 0 ( m o d 10 ) ⇔ a 0 = 0 \begin{matrix} 10\equiv 0\left( \bmod 10 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{10}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{0}^{k}}{{a}_{k}}}={{a}_{0}}\left( \bmod 10 \right) \\ \Rightarrow a\equiv {{a}_{0}}\equiv 0\left( \bmod 10 \right)\text{ }\Leftrightarrow {{a}_{0}}=0 \\ \end{matrix}10≡0(mod10)⇒a0+k=1∑n10kak≡a0+k=1∑n0kak=a0(mod10)⇒a≡a0≡0(mod10) ⇔a0=0
11
从右至左,每三个数字一组,交错和是11 1111的倍数的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 11 1111的倍数。因为
1000 ≡ − 1 ( m o d 11 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 1000 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n ( − 1 ) k a k = ∑ k = 0 n ( − 1 ) k a k ⇒ a ≡ ∑ k = 0 n ( − 1 ) k a k ≡ 0 ( m o d 11 ) \begin{matrix} 1000\equiv -1\left( \bmod 11 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{1000}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}=\sum\limits_{k=0}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}} \\ \Rightarrow a\equiv \sum\limits_{k=0}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv 0\left( \bmod 11 \right) \\ \end{matrix}1000≡−1(mod11)⇒a0+k=1∑n1000kak≡a0+k=1∑n(−1)kak=k=0∑n(−1)kak⇒a≡k=0∑n(−1)kak≡0(mod11)从右至左,各位数交错和是11的倍数的整数⇔ 11 \Leftrightarrow 11⇔11的倍数,因为
10 ≡ − 1 ( m o d 11 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 10 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n ( − 1 ) k a k = ∑ k = 0 n ( − 1 ) k a k ( m o d 11 ) ⇒ a ≡ ∑ k = 0 n ( − 1 ) k a k ≡ 0 ( m o d 11 ) \begin{matrix} 10\equiv -1\left( \bmod 11 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{10}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}=\sum\limits_{k=0}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}\left( \bmod 11 \right) \\ \Rightarrow a\equiv \sum\limits_{k=0}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv 0\left( \bmod 11 \right) \\ \end{matrix}10≡−1(mod11)⇒a0+k=1∑n10kak≡a0+k=1∑n(−1)kak=k=0∑n(−1)kak(mod11)⇒a≡k=0∑n(−1)kak≡0(mod11)
12
- 既是3 33的倍数也是4 44的倍数的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 12 1212的倍数,因为
12 = l c m ( 3 , 4 ) 12=lcm\left( 3,4 \right)12=lcm(3,4)
13
- 从右至左,每三个数字一组,交错和是13 1313的倍数的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 13 1313的倍数,因为
1000 ≡ − 1 ( m o d 13 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 1000 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n ( − 1 ) k a k = ∑ k = 0 n ( − 1 ) k a k ( m o d 13 ) ⇒ a ≡ ∑ k = 0 n ( − 1 ) k a k ( m o d 13 ) \begin{matrix} 1000\equiv -1\left( \bmod 13 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{1000}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}=\sum\limits_{k=0}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}\left( \bmod 13 \right) \\ \Rightarrow a\equiv \sum\limits_{k=0}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}\left( \bmod 13 \right)} \\ \end{matrix}1000≡−1(mod13)⇒a0+k=1∑n1000kak≡a0+k=1∑n(−1)kak=k=0∑n(−1)kak(mod13)⇒a≡k=0∑n(−1)kak(mod13)
37
- 从右至左,每三个数字一组,其和是37的倍数的整数⇔ \Leftrightarrow⇔ 37的倍数,因为
1000 = 37 × 27 + 1 ⇒ 1000 ≡ 1 ( m o d 37 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 1000 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n 1 k a k = ∑ k = 0 n a k ( m o d 37 ) ⇒ a ≡ ∑ k = 0 n a k ≡ 0 ( m o d 37 ) \begin{matrix} 1000=37\times 27+1\text{ }\Rightarrow \text{ }1000\equiv 1\left( \bmod 37 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{1000}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{1}^{k}}{{a}_{k}}}=\sum\limits_{k=0}^{n}{{{a}_{k}}}\left( \bmod 37 \right) \\ \Rightarrow a\equiv \sum\limits_{k=0}^{n}{{{a}_{k}}}\equiv 0\left( \bmod 37 \right) \\ \end{matrix}1000=37×27+1 ⇒ 1000≡1(mod37)⇒a0+k=1∑n1000kak≡a0+k=1∑n1kak=k=0∑nak(mod37)⇒a≡k=0∑nak≡0(mod37)
101
从右至左,每两个数字一组,交错和是101倍数的整数 ⇔ \Leftrightarrow⇔ 101的倍数,因为
100 ≡ − 1 ( m o d 101 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 100 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n ( − 1 ) k a k = ∑ k = 1 n ( − 1 ) k a k ( m o d 101 ) ⇒ a ≡ ∑ k = 1 n ( − 1 ) k a k ≡ 0 ( m o d 101 ) \begin{matrix} 100\equiv -1\left( \bmod 101 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{100}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}=\sum\limits_{k=1}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}\left( \bmod 101 \right) \\ \Rightarrow a\equiv \sum\limits_{k=1}^{n}{{{\left( -1 \right)}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv 0\left( \bmod 101 \right) \\ \end{matrix}100≡−1(mod101)⇒a0+k=1∑n100kak≡a0+k=1∑n(−1)kak=k=1∑n(−1)kak(mod101)⇒a≡k=1∑n(−1)kak≡0(mod101)从右至左,每四个数字一组,其和是101倍数的整数⇔ 101 \Leftrightarrow 101⇔101的倍数,因为
10000 = 101 × 99 + 1 ⇒ 10000 ≡ 1 ( m o d 101 ) ⇒ a 0 + ∑ k = 1 n 10000 k a k ≡ a 0 + ∑ k = 1 n 1 k a k = ∑ k = 0 n a k ( m o d 101 ) ⇒ a ≡ ∑ k = 0 n a k ≡ 0 ( m o d 101 ) \begin{matrix} 10000=101\times 99+1\text{ }\Rightarrow \text{ }10000\equiv 1\left( \bmod 101 \right) \\ \Rightarrow {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{10000}^{k}}{{a}_{k}}}\equiv {{a}_{0}}+\sum\limits_{k=1}^{n}{{{1}^{k}}{{a}_{k}}}=\sum\limits_{k=0}^{n}{{{a}_{k}}}\left( \bmod 101 \right) \\ \Rightarrow a\equiv \sum\limits_{k=0}^{n}{{{a}_{k}}}\equiv 0\left( \bmod 101 \right) \\ \end{matrix}10000=101×99+1 ⇒ 10000≡1(mod101)⇒a0+k=1∑n10000kak≡a0+k=1∑n1kak=k=0∑nak(mod101)⇒a≡k=0∑nak≡0(mod101)
例子
对637693 637693637693进行简单的因子分析。
- 个位数为3 33,非偶,因此非2倍数,(当然也非4,8倍数)。
- 3 ∣ 6 , 3 ∣ 3 , 3 ∤ 7 , 3 ∣ 9 ⇒ ( 6 + 3 + 7 + 6 + 9 + 3 ) ≢ 0 ( m o d 3 ) \left. 3 \right|6,\text{ }\left. 3 \right|3,\text{ }3\not{|}7,\left. 3 \right|9\text{ }\Rightarrow \text{ }\left( 6+3+7+6+9+3 \right)\not{\equiv }0\left( \bmod 3 \right)3∣6, 3∣3, 3∣7,3∣9 ⇒ (6+3+7+6+9+3)≡0(mod3),非3倍数(当然也非9倍数)。
- 4 ∤ 93 ⇒ 4\not{|}93\text{ }\Rightarrow \text{ }4∣93 ⇒ 非4倍数。
- 个位数非0非5,因此非5倍数,非10倍数。
- 非2倍数,非3倍数,因此非6倍数。
- 693 − 637 = 56 , 7 ∣ 56 , 11 ∤ 56 , 13 ∤ 56 693-637=56,\text{ }\left. 7 \right|56,\text{ }11\not{|}56,\text{ }13\not{|}56693−637=56, 7∣56, 11∣56, 13∣56,因此是7倍数,非11倍数,非13倍数。
- 非3倍数,非4倍数,因此非12倍数。
对75312289 7531228975312289进行简单的因子分析。
- 个位数为9,非偶,因此非2倍数(当然也非4, 8倍数)。
- 7 + 5 + 3 + 1 + 2 + 2 + 8 + 9 ≡ 1 ( m o d 3 ) \cancel{7+5}+\cancel{3}+\cancel{1+2}+2+8+\cancel{9}\equiv 1\left( \bmod 3 \right)7+5+3+1+2+2+8+9≡1(mod3),因此非3倍数(当然也非9倍数)。
- 4 ∣ 89 4\cancel{|}894∣89,因此非4倍数。
- 个位数非0非5,因此非5倍数,非10倍数。
- 非2倍数且非3倍数,因此非6倍数。
- 289 − 312 + 75 = 52 = 4 × 13 289-312+75=52=4\times 13289−312+75=52=4×13,是13倍数,非7倍数,非11倍数。
- 非3倍数,非4倍数,因此非12倍数。
应用检查因数的方法写出1535625 15356251535625的标准分解式。
1535625个位数是5,因此可分解出因子5,1535625 = 5 × 307125 1535625=5\times 3071251535625=5×307125。
307125个位数是5,因此可分解出因子5,307125 = 5 × 61425 307125=5\times 61425307125=5×61425。
61425个位数是5,因此可分解出因子5,61425 = 5 × 12285 61425=5\times 1228561425=5×12285。
12285个位数是5,因此可分解出因子5,12285 = 5 × 2457 12285=5\times 245712285=5×2457。
2 + 4 + 5 + 7 ≡ 0 ( m o d 9 ) 2+4+5+7\equiv 0\left( \bmod 9 \right)2+4+5+7≡0(mod9),因此可分解出因子9,2457 = 3 2 × 273 2457={{3}^{2}}\times 2732457=32×273。
2 + 7 + 3 ≡ 0 ( m o d 3 ) 2+7+3\equiv 0\left( \bmod 3 \right)2+7+3≡0(mod3),因此可分解出因子3,273 = 3 × 91 273=3\times 91273=3×91。
最后91 9191可分解为91 = 7 × 13 91=7\times 1391=7×13。
因此1535625 15356251535625的标准分解式为
1535625 = 3 3 × 5 4 × 7 × 13 1535625={{3}^{3}}\times {{5}^{4}}\times 7\times 131535625=33×54×7×13应用检查因数的方法写出1158066的标准分解式。
1158066个位数是6,因此有因子2,1158066 = 2 × 579033 1158066=2\times 5790331158066=2×579033。
5 + 7 + 9 + 0 + 3 + 3 ≡ 0 ( m o d 9 ) 5+7+9+0+3+3\equiv 0\left( \bmod 9 \right)5+7+9+0+3+3≡0(mod9),因此有因子9,579033 = 3 2 × 64337 579033={{3}^{2}}\times 64337579033=32×64337。
337 − 64 = 273 = 3 × 7 × 13 337-64=273=3\times 7\times 13337−64=273=3×7×13,因此有因子7,64337 = 7 × 9191 64337=7\times 919164337=7×9191。
191 − 9 = 182 = 2 × 7 × 13 191-9=182=2\times 7\times 13191−9=182=2×7×13,因此有因子7,9191 = 7 × 1313 9191=7\times 13139191=7×1313。
313 − 1 = 312 = 2 3 × 3 × 13 313-1=312={{2}^{3}}\times 3\times 13313−1=312=23×3×13,因此有因子13,1313 = 13 × 101 1313=13\times 1011313=13×101。
(101 < 121 = 11 2 101<121={{11}^{2}}101<121=112,小于11的数均非101的因子,于是101是素数)
基于此,我们有1158066的标准分解式为
1158066 = 2 × 3 2 × 7 2 × 13 × 101 1158066=2\times {{3}^{2}}\times {{7}^{2}}\times 13\times 1011158066=2×32×72×13×101
同余应用:万年历, C.Zeller 1882
内容
1582年10月4日之后,第C + 1 C+1C+1世纪中的第Y ( 0 ≤ Y ≤ 99 ) Y\left( 0\le Y\le 99 \right)Y(0≤Y≤99)年M MM月D DD日,这一天是星期Z ZZ,Z ZZ满足以下关系
Z ≡ D + [ 2.6 m − 0.2 ] − 2 C + y + [ y 4 ] + [ C 4 ] ( m o d 7 ) Z\equiv D+\left[ 2.6m-0.2 \right]-2C+y+\left[ \frac{y}{4} \right]+\left[ \frac{C}{4} \right]\left( \bmod 7 \right)Z≡D+[2.6m−0.2]−2C+y+[4y]+[4C](mod7)
其中m mm表示两个月前的月份,y yy表示两个月前的年份(的后两位)。
例子
计算2020年9月29日是星期几。
按照公式,有
C + 1 = 21 ⇒ C = 20 Y = 20 M = 9 D = 29 m = M − 2 = 7 y = 20 \begin{aligned} & C+1=21\text{ }\Rightarrow \text{ }C=20 \\ & Y=20 \\ & M=9 \\ & D=29 \\ & m=M-2=7 \\ & y=20 \\ \end{aligned}C+1=21 ⇒ C=20Y=20M=9D=29m=M−2=7y=20
代入公式得
29 + [ 2.6 × 7 − 0.2 ] − 2 × 20 + 20 + [ 20 4 ] + [ 20 4 ] = 29 + 18 − 40 + 20 + 5 + 5 = 37 ≡ 2 ( m o d 7 ) \begin{aligned} & \text{ }29+\left[ 2.6\times 7-0.2 \right]-2\times 20+20+\left[ \frac{20}{4} \right]+\left[ \frac{20}{4} \right] \\ & =29+18-40+20+5+5 \\ & =37\equiv 2\left( \bmod 7 \right) \\ \end{aligned} 29+[2.6×7−0.2]−2×20+20+[420]+[420]=29+18−40+20+5+5=37≡2(mod7)
因此这一天是星期二。计算2021年春节(2月12日)是星期几。
按照公式,有
C + 1 = 21 ⇒ C = 20 Y = 21 M = 2 D = 12 m = 12 y = 20 \begin{aligned} & C+1=21\text{ }\Rightarrow \text{ }C=20 \\ & Y=21 \\ & M=2 \\ & D=12 \\ & m=12 \\ & y=20 \\ \end{aligned}C+1=21 ⇒ C=20Y=21M=2D=12m=12y=20
代入公式,有
12 + [ 2.6 × 12 − 0.2 ] − 2 × 20 + 20 + [ 20 4 ] + [ 20 4 ] = 12 + 31 − 40 + 20 + 5 + 5 = 33 ≡ 5 ( m o d 7 ) \begin{aligned} & \text{ }12+\left[ 2.6\times 12-0.2 \right]-2\times 20+20+\left[ \frac{20}{4} \right]+\left[ \frac{20}{4} \right] \\ & =12+31-40+20+5+5 \\ & =33\equiv 5\left( \bmod 7 \right) \\ \end{aligned} 12+[2.6×12−0.2]−2×20+20+[420]+[420]=12+31−40+20+5+5=33≡5(mod7)
因此这一天是星期五。
同余应用:ISBN码验真伪
内容
任何正版图书的ISBN代码,如果是13位的话,依次记从左到右的数字为a 1 {{a}_{1}}a1到a 13 {{a}_{13}}a13,则必须满足下式
a 1 + 3 a 2 + a 3 + 3 a 4 + a 5 + 3 a 6 + a 7 + 3 a 8 + a 9 + 3 a 10 + a 11 + 3 a 12 + a 13 ≡ 0 ( m o d 10 ) {{a}_{1}}+3{{a}_{2}}+{{a}_{3}}+3{{a}_{4}}+{{a}_{5}}+3{{a}_{6}}+{{a}_{7}}+3{{a}_{8}}+{{a}_{9}}+3{{a}_{10}}+{{a}_{11}}+3{{a}_{12}}+{{a}_{13}}\equiv 0\left( \bmod 10 \right)a1+3a2+a3+3a4+a5+3a6+a7+3a8+a9+3a10+a11+3a12+a13≡0(mod10)
即
∑ i = 1 7 a 2 i − 1 + 3 ∑ j = 1 6 a 2 j ≡ 0 ( m o d 10 ) \sum\limits_{i=1}^{7}{{{a}_{2i-1}}}+3\sum\limits_{j=1}^{6}{{{a}_{2j}}}\equiv 0\left( \bmod 10 \right)i=1∑7a2i−1+3j=1∑6a2j≡0(mod10)
若一本书的13位ISBN码不满上述式子,则一定为非正版。
例子
学校购买的《初等数论(第四版)》(闵嗣鹤 严士健 编)的ISBN码为978-7-04-053446-7。
( 9 + 8 + 0 + 0 + 3 + 4 + 7 ) + 3 × ( 7 + 7 + 4 + 5 + 4 + 6 ) = 130 ≡ 0 ( m o d 10 ) \left( 9+8+0+0+3+4+7 \right)+3\times \left( 7+7+4+5+4+6 \right)=130\equiv 0\left( \bmod 10 \right)(9+8+0+0+3+4+7)+3×(7+7+4+5+4+6)=130≡0(mod10)某本书的ISBN码为9780061353289。
( 9 + 8 + 0 + 1 + 5 + 2 + 9 ) + 3 × ( 7 + 0 + 6 + 3 + 3 + 8 ) ≡ ( − 1 − 2 + 0 + 1 + 5 + 2 − 1 ) + 3 × ( − 3 + 0 − 4 + 3 + 3 − 2 ) ( m o d 10 ) = 4 + 3 × ( − 3 ) = − 5 ≡ 5 ( m o d 10 ) \begin{aligned} & \text{ }\left( 9+8+0+1+5+2+9 \right)+3\times \left( 7+0+6+3+3+8 \right) \\ & \equiv \left( \cancel{-1}\cancel{-2}+0\cancel{+1}+5\cancel{+2}-1 \right)+3\times \left( \cancel{-3}+0-4\cancel{+3}+3-2 \right)\left( \bmod 10 \right)\\ & =4+3\times \left( -3 \right) \\ & =-5 \\ & \equiv 5\left( \bmod 10 \right) \\ \end{aligned} (9+8+0+1+5+2+9)+3×(7+0+6+3+3+8)≡(−1−2+0+1+5+2−1)+3×(−3+0−4+3+3−2)(mod10)=4+3×(−3)=−5≡5(mod10)
因此该书一定为盗版书。某正版书的ISBN码前12位为978079225314,求其最后一位(校验位)。
设最后一位为x ∈ Z x\in \mathbb{Z}x∈Z ,0 ≤ x ≤ 9 0\le x\le 90≤x≤9。列得
( 9 + 8 + 7 + 2 + 5 + 1 + x ) + 3 × ( 7 + 0 + 9 + 2 + 3 + 4 ) ≡ ( − 1 − 2 − 3 + 2 + 5 + 1 + x ) + 3 × ( − 3 + 0 − 1 + 2 + 3 + 4 ) ( m o d 10 ) = ( x + 2 ) + 3 × 5 = x + 17 ≡ 0 ( m o d 10 ) ⇒ x = 3 \begin{aligned} & \text{ }\left( 9+8+7+2+5+1+x \right)+3\times \left( 7+0+9+2+3+4 \right) \\ & \equiv \left( \cancel{-1}\cancel{-2}-3\cancel{+2}+5+\cancel{1}+x \right)+3\times \left( \cancel{-3}+0-1+2\cancel{+3}+4 \right)\left( \bmod 10 \right) \\ & =\left( x+2 \right)+3\times 5 \\ & =x+17 \\ & \equiv 0\left( \bmod 10 \right) \\ & \Rightarrow x=3 \\ \end{aligned} (9+8+7+2+5+1+x)+3×(7+0+9+2+3+4)≡(−1−2−3+2+5+1+x)+3×(−3+0−1+2+3+4)(mod10)=(x+2)+3×5=x+17≡0(mod10)⇒x=3
因此最后一位是3。
同余应用: 弃九法 检验两数相乘结果正确性
内容
假设由普通乘法的运算方法求出整数a , b a,ba,b的乘积是P PP,并令
a = a n 10 n + a n − 1 10 n − 1 + ⋯ + a 0 , 0 ≤ a i < 10 b = b m 10 m + b m − 1 10 m − 1 + ⋯ + b 0 , 0 ≤ b j < 10 P = c k 10 k + c k − 1 10 k − 1 + ⋯ + c 0 , 0 ≤ c l < 10 \begin{aligned} & a={{a}_{n}}{{10}^{n}}+{{a}_{n-1}}{{10}^{n-1}}+\cdots +{{a}_{0}},\text{ }0\le {{a}_{i}}<10 \\ & b={{b}_{m}}{{10}^{m}}+{{b}_{m-1}}{{10}^{m-1}}+\cdots +{{b}_{0}},\text{ }0\le {{b}_{j}}<10 \\ & P={{c}_{k}}{{10}^{k}}+{{c}_{k-1}}{{10}^{k-1}}+\cdots +{{c}_{0}},\text{ }0\le {{c}_{l}}<10 \\ \end{aligned}a=an10n+an−110n−1+⋯+a0, 0≤ai<10b=bm10m+bm−110m−1+⋯+b0, 0≤bj<10P=ck10k+ck−110k−1+⋯+c0, 0≤cl<10
则P = a b P=abP=ab的必要条件是
( ∑ i = 0 n a i ) ( ∑ j = 0 m b j ) ≡ ( ∑ l = 0 k c l ) ( m o d 9 ) \left( \sum\limits_{i=0}^{n}{{{a}_{i}}} \right)\left( \sum\limits_{j=0}^{m}{{{b}_{j}}} \right)\equiv \left( \sum\limits_{l=0}^{k}{{{c}_{l}}} \right)\left( \bmod 9 \right)(i=0∑nai)(j=0∑mbj)≡(l=0∑kcl)(mod9)
例子
考虑a = 28997 , b = 39495 a=28997,\text{ }b=39495a=28997, b=39495。
P 1 = 1 145 236 415 P 2 = 1 145 236 515 P 3 = 1 145 235 615 \begin{aligned} & {{P}_{1}}=1\text{ }145\text{ }236\text{ }415 \\ & {{P}_{2}}=1\text{ }145\text{ }236\text{ }515 \\ & {{P}_{3}}=1\text{ }145\text{ }235\text{ }615 \\ \end{aligned}P1=1 145 236 415P2=1 145 236 515P3=1 145 235 615
其中P 2 {{P}_{2}}P2是a × b a\times ba×b的正确结果。下面逐个利用弃九法进行分析。
a ≡ 2 + 8 + 9 + 9 + 7 ( m o d 9 ) ≡ 1 + 7 ( m o d 9 ) ≡ 8 ( m o d 9 ) b ≡ 3 + 9 + 4 + 9 + 5 ( m o d 9 ) ≡ 12 ( m o d 9 ) ≡ 3 ( m o d 9 ) \begin{matrix} \begin{aligned} & a\equiv 2+8+\cancel{9}+\cancel{9}+7\left( \bmod 9 \right) \\ & \equiv 1+7\left( \bmod 9 \right) \\ & \equiv 8\left( \bmod 9 \right) \\ \end{aligned} & \begin{aligned} & b\equiv 3+\cancel{9}+4+\cancel{9}+5\left( \bmod 9 \right) \\ & \equiv 12\left( \bmod 9 \right) \\ & \equiv 3\left( \bmod 9 \right) \\ \end{aligned} \\ \end{matrix}a≡2+8+9+9+7(mod9)≡1+7(mod9)≡8(mod9)b≡3+9+4+9+5(mod9)≡12(mod9)≡3(mod9)
8 × 3 = 24 ≡ 6 ( m o d 9 ) 8\times 3=24\equiv 6\left( \bmod 9 \right)8×3=24≡6(mod9)
对P 1 P_1P1,
P 1 ≡ 1 + 1 + 4 + 5 + 2 + 3 + 6 + 4 + 1 + 5 ( m o d 9 ) ≡ 5 ( m o d 9 ) \begin{aligned} & {{P}_{1}}\equiv 1+1+\cancel{4+5}+2+\cancel{3+6}+\cancel{4}+1+\cancel{5}\left( \bmod 9 \right) \\ & \equiv 5\left( \bmod 9 \right) \\ \end{aligned}P1≡1+1+4+5+2+3+6+4+1+5(mod9)≡5(mod9)
因此错误答案P 1 P_1P1不通过弃九法的检验。对P 2 P_2P2.
P 2 ≡ 1 + 1 + 4 + 5 + 2 + 3 + 6 + 5 + 1 + 5 ( m o d 9 ) ≡ 6 ( m o d 9 ) \begin{aligned} & {{P}_{2}}\equiv \cancel{1+1}+\cancel{4+5}+\cancel{2}+\cancel{3+6}+\cancel{5}+1+5\left( \bmod 9 \right) \\ & \equiv 6\left( \bmod 9 \right) \\ \end{aligned}P2≡1+1+4+5+2+3+6+5+1+5(mod9)≡6(mod9)
因此正确答案P 2 P_2P2通过弃九法的检验。对P 3 P_3P3,
P 3 ≡ 1 + 1 + 4 + 5 + 2 + 3 + 5 + 6 + 1 + 5 ( m o d 9 ) ≡ 6 ( m o d 9 ) \begin{aligned} & {{P}_{3}}\equiv \cancel{1+1}+\cancel{4+5}+\cancel{2}+\cancel{3}+\cancel{5}+\cancel{6}+1+5\left( \bmod 9 \right) \\ & \equiv 6\left( \bmod 9 \right) \\ \end{aligned}P3≡1+1+4+5+2+3+5+6+1+5(mod9)≡6(mod9)
因此错误答案P 3 P_3P3通过了弃九法的检验。
同余应用: 判断 某整数是否是某大数的因子
例题
证明641 ∣ 2 32 + 1 \left. 641 \right|{{2}^{32}}+1641∣232+1。
证明:
2 16 = 65536 ⇒ 2 16 ≡ 65536 ( m o d 641 ) { 65536 = 641 × 102 + 154 154 < 641 ⇒ 154 = 641 × 0 + 154 ⇒ 65536 ≡ 154 ( m o d 641 ) \begin{aligned} & {{2}^{16}}=65536\text{ }\Rightarrow \text{ }{{2}^{16}}\equiv 65536\left( \bmod 641 \right) \\ & \left\{ \begin{aligned} & 65536=641\times 102+154 \\ & 154<641\text{ }\Rightarrow \text{ }154=641\times 0+154 \\ \end{aligned} \right.\text{ }\Rightarrow \text{ 65536}\equiv \text{154}\left( \bmod 641 \right) \\ \end{aligned}216=65536 ⇒ 216≡65536(mod641){65536=641×102+154154<641 ⇒ 154=641×0+154 ⇒ 65536≡154(mod641)
因此有2 16 ≡ 154 ( m o d 641 ) {{2}^{16}}\equiv 154\left( \bmod 641 \right)216≡154(mod641)。
2 32 = ( 2 16 ) 2 ≡ 154 2 = 23716 ( m o d 641 ) { 23716 = 641 × 36 + 640 640 < 641 ⇒ 640 = 641 × 0 + 640 − 1 = 641 × ( − 1 ) + 640 ⇒ 23716 ≡ 640 ≡ − 1 ( m o d 641 ) \begin{aligned} & {{2}^{32}}={{\left( {{2}^{16}} \right)}^{2}}\equiv {{154}^{2}}=23716\left( \bmod 641 \right) \\ & \left\{ \begin{aligned} & 23716=641\times 36+640 \\ & 640<641\text{ }\Rightarrow \text{ }640=641\times 0+640 \\ & -1=641\times \left( -1 \right)+640 \\ \end{aligned} \right.\text{ }\Rightarrow \text{ }23716\equiv 640\equiv -1\left( \bmod 641 \right) \\ \end{aligned}232=(216)2≡1542=23716(mod641)⎩⎪⎨⎪⎧23716=641×36+640640<641 ⇒ 640=641×0+640−1=641×(−1)+640 ⇒ 23716≡640≡−1(mod641)
因此有2 32 ≡ − 1 ( m o d 641 ) ⇒ 2 32 + 1 ≡ 0 ( m o d 641 ) ⇒ 641 ∣ 2 32 + 1 {{2}^{32}}\equiv -1\left( \bmod 641 \right)\text{ }\Rightarrow \text{ }{{2}^{32}}+1\equiv 0\left( \bmod 641 \right)\text{ }\Rightarrow \text{ }\left. 641 \right|{{2}^{32}}+1232≡−1(mod641) ⇒ 232+1≡0(mod641) ⇒ 641∣232+1。
注:
- 该题的第一个思想是将整除转化为同余,体现在641 ∣ 2 32 +1 ⇔ 2 32 + 1 ≡ 0 ( m o d 641 ) ⇔ 2 32 ≡ − 1 ( m o d 641 ) \left. 641 \right|{{2}^{32}}\text{+1 }\Leftrightarrow \text{ }{{\text{2}}^{32}}+1\equiv 0\left( \bmod 641 \right)\text{ }\Leftrightarrow \text{ }{{\text{2}}^{32}}\equiv -1\left( \bmod 641 \right)641∣232+1 ⇔ 232+1≡0(mod641) ⇔ 232≡−1(mod641)
- 在①的基础上,该题的第二个思想是不断将大数同绝对值小于除数(641)的整数建立起同余关系,使得计算在笔算层面一直保持在可控量级上;
- 由于10 5 = 641 × 156 + 2 2 {{10}^{5}}=641\times 156+{{2}^{2}}105=641×156+22,因此有10 5 ≡ 2 2 ( m o d 641 ) ⇒ ( 10 5 ) 16 + 1 ≡ ( 2 2 ) 16 + 1 ( m o d 641 ) {{10}^{5}}\equiv {{2}^{2}}\left( \bmod 641 \right)\text{ }\Rightarrow \text{ }{{\left( {{10}^{5}} \right)}^{16}}+1\equiv {{\left( {{2}^{2}} \right)}^{16}}+1\left( \bmod 641 \right)105≡22(mod641) ⇒ (105)16+1≡(22)16+1(mod641)即
10 80 + 1 ≡ 2 32 + 1 ( m o d 641 ) {{10}^{80}}+1\equiv {{2}^{32}}+1\left( \bmod 641 \right)1080+1≡232+1(mod641)
所以也有641 ∣ 10 80 + 1 \left. 641 \right|{{10}^{80}}+1641∣1080+1。
定理: 设a aa是任一奇数,则有a 2 n ≡ 1 ( m o d 2 n + 2 ) ( n ≥ 1 ) {{a}^{{{2}^{n}}}}\equiv 1\left( \bmod {{2}^{n+2}} \right)\left( n\ge 1 \right)a2n≡1(mod2n+2)(n≥1)
证明
令G = { 2 m + 1 ∣ m ∈ Z } G=\left\{ \left. 2m+1 \right|m\in \mathbb{Z} \right\}G={2m+1∣m∈Z}为全体奇数集合。
- 先证明n = 1 n=1n=1时,∀ a ∈ G \forall a\in G∀a∈G,均有a 2 1 ≡ 1 ( m o d 2 1 + 2 ) {{a}^{{{2}^{1}}}}\equiv 1\left( \bmod {{2}^{1+2}} \right)a21≡1(mod21+2)即a 2 ≡ 1 ( m o d 8 ) {{a}^{2}}\equiv 1\left( \bmod 8 \right)a2≡1(mod8)。
a = 2 m + 1 ⇒ a 2 = 4 m 2 + 4 m + 1 = 4 ( m 2 + m ) + 1 a=2m+1\text{ }\Rightarrow \text{ }{{a}^{2}}=4{{m}^{2}}+4m+1=4\left( {{m}^{2}}+m \right)+1a=2m+1 ⇒ a2=4m2+4m+1=4(m2+m)+1。
m mm是奇数时,m 2 , m {{m}^{2}},mm2,m均为奇数,m 2 + m {{m}^{2}}+mm2+m为偶数,因此∃ q 1 ∈ Z \exists {{q}_{1}}\in \mathbb{Z}∃q1∈Z,使得m 2 + m = 2 q 1 {{m}^{2}}+m=2{{q}_{1}}m2+m=2q1,也就有
a 2 = 8 q 1 + 1 ≡ 1 ( m o d 8 ) {{a}^{2}}=8{{q}_{1}}+1\equiv 1\left( \bmod 8 \right)a2=8q1+1≡1(mod8)
m mm是偶数时,m 2 , m {{m}^{2}},mm2,m均为偶数,m 2 + m {{m}^{2}}+mm2+m为偶数,因此∃ q 2 ∈ Z \exists {{q}_{2}}\in {{\mathbb{Z}}}∃q2∈Z,使得m 2 + m = 2 q 2 {{m}^{2}}+m=2{{q}_{2}}m2+m=2q2,也就有
a 2 = 8 q 2 + 1 ≡ 1 ( m o d 8 ) {{a}^{2}}=8{{q}_{2}}+1\equiv 1\left( \bmod 8 \right)a2=8q2+1≡1(mod8) - ∀ a ∈ G \forall a\in G∀a∈G,假设n = k n=kn=k时有a 2 k ≡ 1 ( m o d 2 k + 2 ) {{a}^{{{2}^{k}}}}\equiv 1\left( \bmod {{2}^{k+2}} \right)a2k≡1(mod2k+2),则有
a 2 k − 1 ≡ 0 ( m o d 2 k + 2 ) ⇒ 2 k + 2 ∣ a 2 k − 1 {{a}^{{{2}^{k}}}}-1\equiv 0\left( \bmod {{2}^{k+2}} \right)\text{ }\Rightarrow \text{ }\left. {{2}^{k+2}} \right|{{a}^{{{2}^{k}}}}-1a2k−1≡0(mod2k+2) ⇒ 2k+2∣∣a2k−1
因此∃ t ∈ Z , s . t . a 2 k − 1 = 2 k + 2 t \exists t\in \mathbb{Z},\text{ }s.t.\text{ }{{a}^{{{2}^{k}}}}-1={{2}^{k+2}}t∃t∈Z, s.t. a2k−1=2k+2t,即a 2 k = 1 + 2 k + 2 t {{a}^{{{2}^{k}}}}=1+{{2}^{k+2}}ta2k=1+2k+2t,于是有
a 2 k + 1 = ( a 2 k ) 2 = ( 1 + 2 k + 2 t ) 2 = 2 k + 3 ( 2 k + 1 t 2 + t ) + 1 , 2 k + 1 t 2 + t ∈ Z ⇒ a 2 k + 1 ≡ 1 ( m o d 2 k + 3 ) \begin{matrix} {{a}^{{{2}^{k+1}}}}={{\left( {{a}^{{{2}^{k}}}} \right)}^{2}}={{\left( 1+{{2}^{k+2}}t \right)}^{2}}={{2}^{k+3}}\left( {{2}^{k+1}}{{t}^{2}}+t \right)+1,\text{ }{{2}^{k+1}}{{t}^{2}}+t\in \mathbb{Z} \\ \Rightarrow {{a}^{{{2}^{k+1}}}}\equiv 1\left( \bmod {{2}^{k+3}} \right) \\ \end{matrix}a2k+1=(a2k)2=(1+2k+2t)2=2k+3(2k+1t2+t)+1, 2k+1t2+t∈Z⇒a2k+1≡1(mod2k+3)
由数学第一归纳法最终得到,∀ a ∈ G \forall a\in G∀a∈G,∀ n ∈ Z ≥ 1 \forall n\in {{\mathbb{Z}}_{\ge 1}}∀n∈Z≥1,有
a 2 n ≡ 1 ( m o d 2 n + 2 ) {{a}^{{{2}^{n}}}}\equiv 1\left( \bmod {{2}^{n+2}} \right)a2n≡1(mod2n+2)