我们只讨论定解问题是线性的情况,处理的原则是利用叠加原理,把非齐次边界条件问题转化为另一未知函数的齐次边界条件问题。
(一) 一般处理方法
\quad例1 自由振动问题
u t t − a 2 u x x = 0 u ∣ x = 0 = μ ( t ) , u ∣ x = l = v ( t ) , u ∣ t = 0 = φ ( x ) , u t ∣ t = 0 = ψ ( x ) . u_{tt}-a^2u_{xx}=0 \\ u|_{x=0}=\mu(t),u|_{x=l}=v(t),\\u|_{t=0}=\varphi(x),u_t|t=0=\psi(x).utt−a2uxx=0u∣x=0=μ(t),u∣x=l=v(t),u∣t=0=φ(x),ut∣t=0=ψ(x).边界条件(第二个等式)是非齐次的。
\quad 选取一个函数v ( x , t ) v(x,t)v(x,t),使其满足非齐次边界条件,为了简单起见,不妨取v ( x , t ) v(x,t)v(x,t)为x的线性函数,即v ( x , t ) = A ( t ) x + B ( t ) . v(x,t)=A(t)x+B(t).v(x,t)=A(t)x+B(t).将此式代入到非齐次边界条件中,解得v ( x , t ) = [ v ( t ) − μ ( t ) ] l x + μ ( t ) v(x,t)=\frac{[v(t)-\mu(t)]}{l}x+\mu(t)v(x,t)=l[v(t)−μ(t)]x+μ(t)利用叠加原理,令u ( x , t ) = v ( x , t ) + w ( x , t ) u(x,t)=v(x,t)+w(x,t)u(x,t)=v(x,t)+w(x,t)将上面的两个式子代入定解问题中,得到w ( x , t ) w(x,t)w(x,t)的定解问题w t t − a 2 w x x = − v t t + a 2 v x x = x l [ μ ′ ′ ( t ) − v ′ ′ ( t ) ] − μ ′ ′ ( t ) , w ∣ x = 0 = 0 , w ∣ x = l = 0 , w ∣ t = 0 = φ ( x ) − v ∣ t = 0 = φ ( x ) + 1 l [ μ ( 0 ) − v ( 0 ) ] x − μ ( 0 ) , w t ∣ t = 0 = ψ ( x ) − v t ∣ t = 0 = ψ ( x ) + 1 l [ μ ′ ( 0 ) − v ′ ( 0 ) ] x − μ ′ ( 0 ) w_{tt}-a^2w_{xx}=-v_{tt}+a^2v_{xx}=\frac{x}{l}[\mu^{''}(t)-v^{''}(t)]-\mu^{''}(t),\\w|_{x=0}=0,w|_{x=l}=0,\\w|_{t=0}=\varphi(x)-v|_{t=0}=\varphi(x)+\frac{1}{l}[\mu(0)-v(0)]x-\mu(0),\\ w_t|_{t=0}=\psi(x)-v_t|_{t=0}=\psi(x)+\frac{1}{l}[\mu^{'}(0)-v^{'}(0)]x-\mu^{'}(0)wtt−a2wxx=−vtt+a2vxx=lx[μ′′(t)−v′′(t)]−μ′′(t),w∣x=0=0,w∣x=l=0,w∣t=0=φ(x)−v∣t=0=φ(x)+l1[μ(0)−v(0)]x−μ(0),wt∣t=0=ψ(x)−vt∣t=0=ψ(x)+l1[μ′(0)−v′(0)]x−μ′(0)显然w ( x , t ) w(x,t)w(x,t)的方程一般是非齐次的,但是上面的定解问题具有齐次边界条件,可以使用分离变数法和傅里叶级数法进行求解。
\quad我们要注意下x = 0 x=0x=0和x = l x=lx=l两端都是第二类非齐次边界条件u x ∣ x = 0 , u x ∣ x = l = v ( t ) u_x|_{x=0},u_x|_{x=l}=v(t)ux∣x=0,ux∣x=l=v(t)的情况。我们一般不将v取作是x的线性函数,此时可以试试v ( x , t ) = A ( t ) x 2 + B ( t ) x . v(x,t)=A(t)x^2+B(t)x.v(x,t)=A(t)x2+B(t)x.
(二) 特殊处理情况
\quad例2 弦的x = 0 x=0x=0端固定,x = l x=lx=l端受迫作谐振动A sin ω t A\sin\omega tAsinωt,弦的初始位移和初始速度都是零,求弦的振动。这个定解问题是u t t − a 2 u x x = 0 ( 0 < x < l ) , u ∣ x = 0 = 0 , u ∣ x = l = A sin ω t , u ∣ t = 0 = 0 , u t ∣ t = 0 = 0. u_{tt}-a^2u_{xx}=0 \quad (0<x<l),\\u|_{x=0}=0,u|_{x=l}=A\sin\omega t,\\u|_{t=0}=0,u_t|_{t=0}=0.utt−a2uxx=0(0<x<l),u∣x=0=0,u∣x=l=Asinωt,u∣t=0=0,ut∣t=0=0.x = l x=lx=l端为非齐次边界条件。
\quad在这里介绍一种简单方法,由于求解的弦在x = l x=lx=l端受迫作谐振动A sin ω t A\sin\omega tAsinωt情况下的振动,它一定有一个特解,满足齐次方程(上面的第一个式子),非齐次边界条件(第二个式子),且跟x = l x=lx=l端同步振动,即其时间部分的函数亦为sin ω t \sin \omega tsinωt,就是说,特解具有分离变数的形式:v ( x , t ) = X ( x ) sin ω t v(x,t)=X(x)\sin\omega tv(x,t)=X(x)sinωt将此式代入齐次方程和边界条件,得{ X ′ ′ + ( ω a ) 2 X = 0 X ( 0 ) = 0 , X ( l ) = A \left\{ \begin{aligned} X^{''}+(\frac{\omega}{a})^2X=0 \\ X(0)=0,X(l)=A \\ \end{aligned} \right.⎩⎨⎧X′′+(aω)2X=0X(0)=0,X(l)=A\quad 通过解上面的常微分方程能够得到X ( x ) = [ A / sin ( ω l / a ) ] sin ( ω x / a ) X(x)=[A/\sin(\omega l/a)]\sin(\omega x/a)X(x)=[A/sin(ωl/a)]sin(ωx/a),从而v ( x , t ) = A sin ω l a sin ω x a sin ω t , v(x,t)=\frac{A}{\sin\frac{\omega l}{a}}\sin\frac{\omega x}{a}\sin\omega t,v(x,t)=sinaωlAsinaωxsinωt,于是令u ( x , t ) = v ( x , t ) + w ( x , t ) u(x,t)=v(x,t)+w(x,t)u(x,t)=v(x,t)+w(x,t)将上面的两个方程代入到原定解问题中,得到w ( x , t ) w(x,t)w(x,t)的定解问题w t t − a 2 w x x = − ( v x x − a 2 v x x ) = 0 w ∣ x = 0 = 0 , w ∣ x = l = 0 w ∣ t = 0 = 0 , w t ∣ t = 0 = − A ω sin ( ω x / a ) sin ( ω l / a ) w_{tt}-a^2w_{xx}=-(v_{xx}-a^2v_{xx})=0\\w|_{x=0}=0,w|_{x=l}=0\\w|_{t=0}=0,w_t|_{t=0}=-A\omega\frac{\sin(\omega x/a)}{\sin(\omega l/a)}wtt−a2wxx=−(vxx−a2vxx)=0w∣x=0=0,w∣x=l=0w∣t=0=0,wt∣t=0=−Aωsin(ωl/a)sin(ωx/a)我们得到了齐次方程,齐次边界条件,可用分离变数法求解,其一般解是w ( x , t ) = ∑ n = 1 ∞ ( A n cos n π a l t + B n sin n π a l t ) sin n π l x w(x,t)=\sum_{n=1}^{\infty}(A_n\cos\frac{n\pi a}{l}t+B_n\sin\frac{n\pi a}{l}t)\sin\frac{n\pi}{l}xw(x,t)=n=1∑∞(Ancoslnπat+Bnsinlnπat)sinlnπx其中A n , B n A_n,B_nAn,Bn为A n = 0 , B n = 2 n π a ∫ 0 l ( − A ω ) sin ( ω ξ / a ) sin ( ω l / a ) sin n π ξ l d ξ = − 2 A ω n π a sin ( ω l / a ) [ − sin ( ω / a + n π / l ) ξ 2 ( ω / a + n π / l ) + sin ( ω / a − n π / l ) ξ 2 ( ω / a − n π / l ) ] 0 l A π n π a sin ( ω l / a ) [ sin ( ω l / a + n π ) ω / a + n π / l − sin ( ω l / a − n π ) ω / a − n π / l ] = ( − 1 ) n A ω n π a [ 1 ω / a + n π / l − 1 ω / a − n π / l ] = ( − 1 ) n 2 A ω a l 1 ω 2 / a 2 − n 2 π 2 / l 2 A_n=0,\\B_n=\frac{2}{n\pi a}\int_0^l(-A\omega)\frac{\sin(\omega\xi/a)}{\sin(\omega l/a)}\sin\frac{n\pi\xi}{l}d\xi\\=\frac{-2A\omega}{n\pi a\sin(\omega l/a)}[-\frac{\sin(\omega /a+n\pi/l)\xi}{2(\omega /a+n\pi /l)}+\frac{\sin(\omega/a-n\pi/l)\xi}{2(\omega/a-n\pi/l)}]^l_0\\\frac{A\pi}{n\pi a\sin(\omega l/a)}[\frac{\sin(\omega l/a+n\pi)}{\omega/a+n\pi/l}-\frac{\sin(\omega l/a -n\pi)}{\omega/a-n\pi /l}]\\=(-1)^n\frac{A\omega}{n\pi a}[\frac{1}{\omega /a+n\pi /l}-\frac{1}{\omega/a-n\pi/l}]\\=(-1)^n\frac{2A\omega}{al}\frac{1}{\omega^2/a^2-n^2\pi^2/l^2}An=0,Bn=nπa2∫0l(−Aω)sin(ωl/a)sin(ωξ/a)sinlnπξdξ=nπasin(ωl/a)−2Aω[−2(ω/a+nπ/l)sin(ω/a+nπ/l)ξ+2(ω/a−nπ/l)sin(ω/a−nπ/l)ξ]0lnπasin(ωl/a)Aπ[ω/a+nπ/lsin(ωl/a+nπ)−ω/a−nπ/lsin(ωl/a−nπ)]=(−1)nnπaAω[ω/a+nπ/l1−ω/a−nπ/l1]=(−1)nal2Aωω2/a2−n2π2/l21这样,
w ( x , t ) = 2 A ω a l ∑ n = 1 ∞ 1 ω 2 / a 2 − n 2 π 2 / l 2 sin n π a t l sin n π x l , u ( x , t ) = A sin ( ω x / a ) sin ( ω l / a ) sin ω t + 2 A ω a l ∑ n = 1 ∞ 1 ω 2 / a 2 − n 2 π 2 / l 2 sin n π a t l sin n π x l w(x,t)=\frac{2A\omega}{al}\sum_{n=1}^{\infty}\frac{1}{\omega^2/a^2-n^2\pi^2/l^2}\sin\frac{n\pi at}{l}\sin\frac{n\pi x}{l},\\u(x,t)=A\frac{\sin(\omega x/a)}{\sin(\omega l/a)}\sin\omega t\\ +\frac{2A\omega}{al}\sum_{n=1}^{\infty}\frac{1}{\omega^2/a^2-n^2\pi^2/l^2}\sin\frac{n\pi at}{l}\sin\frac{n\pi x}{l}w(x,t)=al2Aωn=1∑∞ω2/a2−n2π2/l21sinlnπatsinlnπx,u(x,t)=Asin(ωl/a)sin(ωx/a)sinωt+al2Aωn=1∑∞ω2/a2−n2π2/l21sinlnπatsinlnπx